نقشه کدبندی یا کامپیوتری چیست؟

اگر در زمینه تابلو فرش ، طراحی و بافت آن فعالیت دارید حتما در مورد نقشه کدبندی یا کامپیوتری یا نقشه عددی تابلو فرش مطالبی شنیده اید . در این مختصر سعی دارم شما را با تولید و بافت فرش به این روش آشنا کنم.

در روش سنتی طراحی تابلو فرش که معمولا بر روی نقشه شطرنجی با رنگ توسط هنرمندان این هنر ایجاد می شد امکان تغییر دادن نقشه به سختی ممکن بود . بعد از وارد شدن رایانه به زندگی روزمره و آشنا شدن هنرمندان با این حرفه بسیاری از افراد به استفاده از رایانه برای طراحی فرش و تابلو فرش علاقمند شدند اما همچنان مقاومتهایی نیز وجود داشت تا اینکه این هنر یعنی طراحی فرش توسط کامپیوتر جای خود را پیدا کند . در این میان زحمات شرکتهایی همچون بوریا ، نقش ساز , استاد فرش و استادان شهر تبریز و سردرود و کاشان را نباید نادیده گرفت .

بعد از اینکه طراحی فرش توسط رایانه انجام شد دو مرحله اصلی باقی می ماند : تهیه نخهای خامه رنگرزی شده و تولید نقشه برای بافت .

برای نقشه با تعداد رنگ محدود به روشهای سنتی نخهای خامه رنگرزی می شود که توضیحاتی از آن را می توانید در شیوه رنگرزی سنتی به یادگار مانده از محمد کاظم مجنونی بخوانید . اما برای تعداد رنگ بالاترکه در تولید تابلو فرش استفاده می شود معمولا از رنگهای شیمیای استفاده می شود و نمونه پالت و مقدار استفاده از هر رنگ به گرم یا سانتیمتر طولی بوسیله نرم افزارهایی نظیر طوبی چاپ می شود .

خروجی کارت رنگ با مشخصات فرش

کارت رنگ

در صورتی که تعداد رنگ یک نقشه فرش بالا باشد بافت از روی نقشه های شطرنجی کار سختی خواهد بود زیرا تشخیص رنگهای شبیه هم برای بافنده معمولی راحت نیست . به همین منظور روش نقشه کدبندی توسط هنرمندان تبریز و مشهد ابداع شد  .

نمونه این نقشه که توسط نرم افزار طوبی چاپ شده در زیر نمایش داده شده است

نمونه کدبندی

نمونه کدبندی

در این روش ابتدا رج یا لایه مشخص می شود .
رنگ مورد نظر برای بافت نوشته می شود و سپس شماره گره هایی که باید با این نخ خامه بافته شوند می آید .بدین ترتیب بافنده نیازی به عوض کردن رنگ به صورت متوالی ندارد و یک رنگ را تا بافتن تمام گره های آن در رج مورد نظر زمین نمی گذارد .
علاوه بر سرعت دقت بافت نیز در این روش بالا خواهد رفت و تفاوت جزیی رنگها باعث اشتباه در استفاده از نخ نخواهد شد .
بعد از اینکه روش کدبندی در میان تمام شهرهای ایران شناخته شد دستگاه نقشه خوان صوتی استاد فرش نیز به سرعت شناخته شد و مورد استقبال عموم قرار گرفت .