آموزش بافت گلیم

گلیم نوعی فرش بدون پرز است که با درگیری تاروپود به یکدیگر ایجاد میشود . معمولا تار آن پنبه و پشم وگاهی نخ ابریشم و پود آن از نخهای پشمی و کرک و ابریشم به صورت رنگی استفاده می شود . این فرش در زبان فارسی نامهای مختلفی دارد. گلیم در افغانستان – گیلیم در اوکراین –بداس در قفقاز – لیاط در سوریه و لبنان – چیلیم در رومانی و همچنین کیلیم در ترکیه و لهستان و مجارستان و عربستان از جمله نامهای متفاوت ان است .

تاریخچه گلیم:

تاریخچه ی گلیم بافی به ۳۵۰۰ تا ۵۰۰۰ سال پیش از میلاد برمیگردد که تاریخ آن آغاز نساجی است  و استفاده از آن تقریبا در تمام ایران رایج است . گلیم و فرش ایرانی که سابقه چندین هزارساله دارد از ارزشهای هنری و اقتصادی و تجاری بالایی برخوردار است . این هنر اصیل و سنتی ایرانی در عرصه داخلی و جهانی همواره به عنوان یک هنر صنعت بی رقیب بوده که از چگونگی بوجود آمدن این هنر صنعت اطلاعات چندان دقیقی در دست نیست . نقوش بکار رفته در گلیم نمایانگر ارزشهایی بوده که از موجودات پیرامون محل زندگی آنها سرچشمه گرفته است و شرایط مختلف آب وهوایی تاثیر فراوانی در رنگ بندی ونقوش داشته است که گویای فرهنگ خاص زندگی افراد هر منطقه بوده است .

اجزای دار گلیم بافی:

الف) گوه (گاوه –گاز)

ب) گله (کجو-گرد)

ج) هاف ( شفت – چپگرد – پشت گرد )

د) نیمکت یا تخته

ه) وسایل تنظیم

ابزار گلیم بافی‌ :

۱- دفه

۲- پنجه

۳- قیچی

۴- قلاب ( که تشکیل شده از ۳ قسمت :دسته .بدنه .نوک )

۵- سوکه

انواع بافته های گلیمی :

زیلو
انواع نقشه های زیلو :۱-نقش پرته توری (پره توری) ۲-نقش جناغی ۳-نقش گره ۴-نقش گزشنه ۵-نقش مسجدی

جاجیم
جاجیم در عین ظرافت و زیبایی و دقتی که می بایست صرف بافتن آن گرددسنتی ترین روش بافندگی را مجسم می سازد و ابزار موردنیاز آن ساده ترین وسایل بوده و مهمترین عامل در امر بافت انرژی بازوی بافندگان است .بافت جاجیم پس از تهیه نخ مورد نیاز (پشم)در رنگهای محتلف با چله کشی شروع می شود واغلب تمام مراحل بافت مخصوصا چله کشی آن باز و شبیه به چله روانی قالی های فارسی بافت صورت می گیرد طول محوطه آن مهم است و عرض آن چندان مهم نیست به طوری که در یک اتاق نسبتا تنگ نیز می شود چله کشی را انجام داد و گلوله های رنگی نخ توسط شخص چله کش به دور این میخهای چوبی گردانده می شود
طریقه بافت:پس از گذراندن پود از لابلای تارهای چله و با دو دست توسط قطعه چوبی به نام قلیچ یا قلیش (قلیچ قطعه چوبی است بیشتر از عرض چله که معمولا از چوب سقز درست می کنند یک لبه آن تیز و لبه دیگرش پهن تر است )ضرباتی بین تارهاط چله وارد می نمایدتا پود کاملا بین آنها محکم شود.

شیریکی پیچ (شریکی پیج)
شیریکی پیچ نامی است که بافندگان عشایر و گاه روستایی به نوعی از گلیم می دهند.این نوع گلیم از دور شبیه به قالی است و نقوش آن با گره ایجاد می شودو نقش پود در بافت انتها اتصال کلیه تارها بهم می باشد بطوریکه پود در اینجا اصلا آشکار نیست.
طرح و نقش :
طرح و نقش شیرکی پیچ چندان یکسان نیست و از تنوع کافی برخوردار است .

ورنی
گلیمی فرش نما است که بدون نقشه و بصورت ذهنی توسط زنان و دختران دشت مغان و عشایر حومه اهرارسباران و مشکین شهر و آذربایجان شرقی تولید می شود.
بیشتر نقوش آن از اشکال حیوانات و وحوش منطقه تاثیر پذیرفته است .حیواناتی چون گوزن آهو بز سگ بوقلمون مرغ و خروس گربه مار وعقاب گوسفند و ببر وشتر روباه و شغال و طاووس و پرندگان محل که به صورت ساده و هندسی بافته می شود و رنگهای ورنی بیشتر دارای زمینه لاکی سرمه ای کرم سفید پیازی و آبی روشن است .

سوما ک
گفته می شود که واژه سوماک ازنام شماخی شهر قفقاز گرفته شده که در آنجا در طی قرنها گلیمهای ظریف گلدار پود نما بافته شده است .بافت سوماک بیشتر با بافت پود پیچ انجام می گیرد ظریفترین گلیمهای سوماک از قفقاز می آید و در قرن اخیر در بلوچستان تولید می شود .گلیمهایی که با شیوه سوماک بافته شده است بسیار با دوام و سنگین است و اغلب ظرافتی استادانه نشان می دهد.

لینکهای مرتبط :
تاریخچه و معرفی گلیم
ابزار و مواد اولیه گلیم بافی
چله کشی و کجوبندی
عملیات بافت گلیم
عملیات تکمیلی
ویژگیهای فنی و آسیب شناسی گلیم
رنگرزی مجنونی